Thời gian gần đây, mạng xã hội lan truyền thông tin và hình ảnh về sản phẩm “lòng se điếu” – một loại lòng lợn được quảng cáo là quý hiếm, giòn dai và có giá bán hàng triệu đồng mỗi kg. Một video ghi lại cảnh một chủ quán ăn tại Hà Nội khoe bộ lòng se điếu dài 40m, nặng gần 6kg càng làm dấy lên nhiều tranh cãi, khi các chuyên gia cho rằng loại lòng này rất hiếm, “nghìn con lợn mới có một”. Do đó, các sản phẩm được rao bán phổ biến trên thị trường có khả năng cao là hàng giả, được tạo ra từ nguyên liệu kém chất lượng và ngâm tẩm hóa chất.

Theo phản ánh, một số cơ sở sản xuất lòng lợn đã sử dụng các chất như oxy già (hydrogen peroxide) để khử mùi và làm trắng, phèn chua và formol pha loãng để tạo độ giòn và chống phân hủy. Ngoài ra, một số còn sử dụng chất làm xe niêm mạc hoặc hồ dán công nghiệp nhằm cố định hình dáng lòng, tạo vẻ ngoài bắt mắt, phục vụ mục đích thương mại.

PGS.TS Trần Hồng Côn, nguyên giảng viên Khoa Hóa – Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội), cho biết: “Formol – hay formaldehit – là chất sát khuẩn, chống ôi thiu, thường được dùng trong bảo quản mẫu vật thí nghiệm, tuyệt đối không được phép sử dụng trong thực phẩm. Tuy nhiên, vì lợi nhuận, một số người vẫn cố tình sử dụng formol trong chế biến, gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe con người.”

Formol có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa hoặc hô hấp. Ở mức độ nhẹ, người dùng có thể bị đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi. Mức độ trung bình gây khàn giọng, ho kéo dài, tức ngực; trong trường hợp nặng, người bị ngộ độc có thể bị hôn mê, phù phổi, tiểu ra máu, thậm chí vô niệu và tử vong. Việc tiếp xúc kéo dài còn làm tăng nguy cơ ung thư và tổn thương không hồi phục cho các cơ quan nội tạng.

Không chỉ lòng lợn, các loại thực phẩm chế biến thủ công khác như bún, bánh phở cũng từng bị phát hiện chứa formol. PGS Nguyễn Duy Thịnh – nguyên cán bộ Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội) – khẳng định: “Người tiêu dùng không thể phân biệt thực phẩm chứa formol bằng mắt thường. Chỉ xét nghiệm trong phòng thí nghiệm mới có thể xác định được. Do đó, người dân nên chọn mua thực phẩm từ những địa chỉ uy tín, có kiểm định và nguồn gốc rõ ràng.”

Trước thực trạng đáng báo động này, các chuyên gia kêu gọi cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra an toàn thực phẩm; truy xuất nguồn gốc và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm sử dụng hóa chất độc hại trong chế biến, bảo quản thực phẩm. Việc ngăn chặn thực phẩm "ngậm formol" lưu hành trên thị trường là yêu cầu cấp bách để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và khôi phục niềm tin của người tiêu dùng.